Ne zaman hastaneye yatsam karşıma ilginç bir şey çıkıyor.

Yoğun bakımda yattığım yerde bazı personeller oruç tutuyor. İçlerinde yakından tanıdıklarım da var. Sahur için yemekhaneye gittiler. Geri döndüler. İşleri çok yoğun tabi. 15 civarında hastaya bakıyorlar. Bu yoğunluk içerisinde sabah ezanı okundu. İçlerinde personelden biri dişini fırçalamayı unutmuş. O sırada bir personel benimle ilgileniyordu, dişini fırçalamayı unutan kişi, yanımdaki arkadaşına dişini fırçalamayı unuttuğunu, şimdi fırçalasa orucunun bozulup bozulmayacağını sordu. O da “mekruh olur herhalde” diye cevap verdi. Emin olmak için o da bana sordu. Ben de dini bilgilerimin zayıf olduğunu bu tür detayları bilemeyeceğimi söyledim. Dişini fırçalamayı unutan kişi de  “o zaman ben de ChatGPT’ye sorarım” dedi.

Eskiden bu tür şeyler bildiğimiz konulardı. Örneğin “mekruh” ne demek bilirdim. Uzun süredir ilgimiz kalmayınca unuttum. Oruçlu iken diş fırçalanırsa ne olur ben de merak ettim. Hastane çıkışı eve geçince ChatGPT’ye bende sordum. Şöyle yanıt aldım:

“Mekruh, İslam dininde yapılması hoş karşılanmayan, ancak yapıldığında günah sayılmayan davranışlara denir.

Yapılmazsa sevap kazanılır. Yapılırsa genellikle günah olmaz (ama uygun görülmez).

Mekruh ikiye ayrılır:

Tenzihen mekruh

Yapılması dinen hoş görülmez ama günah değildir.

Örneğin: Soğan–sarımsak yiyip camiye gitmek.

Tahrimen mekruh

Harama çok yakın olan mekruhtur. Yapılması doğru değildir ve bazı alimlere göre günaha yakındır.

Kısaca:

Helal → Mekruh → Haram şeklinde bir sıralama düşünebilirsiniz.”

Diğer merak ettiğim şey ise oruçlu iken diş fırçalamaktı. Onu da ChatGPT’ye sordum şu yanıtı aldım:

“Oruçlu iken diş fırçalamak orucu bozmaz.

Ancak dikkat edilmesi gereken nokta şudur:

Macun, su veya köpük yutulursa oruç bozulur.

Sadece ağız temizliği yapıp hiçbir şey yutulmazsa oruç geçerlidir.

Risk olmaması için bazı âlimler macunsuz, sadece ıslak fırça veya misvak kullanmayı tavsiye eder.

Özetle:

-Yutma olmazsa bozmaz,

-Bilerek bir şey yutulursa bozar.”

Dini bilgilerimizin bir bölümünü güncellemiş olduk.

Bu yaşadığım olay, artık elinde cep telefonu olan, internete bağlanabilen vatandaş bu tür merak ettiği (sağlık da dahil) hemen hemen her konuyu ChatGPT’ye sorarak bilgi dağarcığını yükseltmektedir. Daha önceleri ise Google sorular yöneltenler yapay zeka ChatGPT’ye yöneldi.

Teknolojik ilerlemeler bu durumda hacıları, hocaları, Diyaneti devre dışı bırakmaktadır. Artık ChatGPT’ye danışılmaktadır. 

Gerek mekruh ve gerekse oruçlu iken diş fırçalanır mı gibi soruları bir din hocasına sorsaydık, adam Kuran’dan bir ayetten bölüm, hadislerden örnekler ve sünnetlerden yola çıkarak Arapça-Türkçe karışımı yanıtlayarak uzatırdı. Basit bir konuyu karmaşık hale getirebilirdi. Ama ChatGPT gayet sade bir anlatımla sorulara düzgün yanıtlar verdi.

Yaşasın teknoloji diyordum.”