Bir derginin adı. Ama dergiye geçmeden önce, entelektüel bir vatanseveri hatırlayalım: Kazım Taşkent. Yapı Kredi Bankası’nın kurucusu. Ama başka neler yapmış? Kırklareli, Alpullu Şeker Fabrikası, Eskişehir Şeker Fabrikası, Tokat/Turhal Şeker Fabrikası, Doğan Sigorta Şirketi,   Yapı Kredi Yayınları, Doğan Kardeş Dergisi, ve Doğan Kardeş Kitap Serisi. Bu kadar değil, elbet ama bu kadarı da bir fikir verir.

Yıl 1939.  Kazım Taşkent, on yaşındaki oğlu Doğan’ı, İsviçre’ye Alp dağlarının eteğinde, küçük bir kasabadaki uluslararası özel bir okula gönderdi. Okulun bir piknik gezisinde öğrencilerin üzerine çığ düştü. Tam 28 öğrenci hayatını kaybetti. Bunlardan biri, Doğan’dı.

Taşkent içten sarsıldı, elbet. Doğan’ın adını yaşatmak için bir anıt, ya da bina bir yerine, yaşayan, çoğalan ve başkalarına dokunan bir şey düşündü. Öyle bir şey olmalıydı ki, yas toplumsal faydaya dönüşsün.

Taşkent, Cumhuriyet aydınının tipik bir temsilcisiydi. Onun gözünde çocuk sadece korunması gereken biri değil, geleceğin yurttaşı, estetik duygusu, aklı ve vicdanı gelişmiş bir bireydi. “Doğan Kardeş” dergisini çıkarmaya karar verdi. Derginin misyonu, çocuklara iyi Türkçe öğretmek, sanat, müzik, edebiyat ve düşünceyle erken yaşta tanıştırmak, milliyetçi hamasetten uzak ama kültürel olarak özgüvenli bireyler yetiştirmekti

Bu nedenle dergide, çeviri dünya klasikleri, resim, müzik, tiyatro yazıları, bilimsel merak uyandıran metinler, masallar, şiirler ve çizimler yer aldı. Doğan Kardeş, çocuğu “küçük adam” değil, ciddiye alınması gereken bir zihin olarak görüyordu.

Doğan Kardeş bir “piyasa dergisi”,  kâr getiren bir ürün değil, Yapı Kredi’nin kültürel misyonunun parçasıydı. Bu yüzden, dönemin en iyi yazarları, çevirmenleri ve çizerleri dergide yer aldı. Sabri Esat Siyavuşgil, Orhan Veli, Bedri Rahmi, Sait Faik gibi yazar ve fikir adamları dergide görev aldı. Çocuklara yukarıdan bakan değil, onlarla konuşan bir dil benimsendi

Kazım Taşkent, oğlunu geri getiremedi; ama onun adıyla bir kuşağın zihnine dokundu. Bu yüzden Doğan Kardeş yalnızca bir çocuk dergisi değil, acıdan doğmuş bir kültür ahlakıydı.

Masal anlatıyor ama aptallaştırmadan. Şiir veriyor ama basitleştirmeden. Resim gösteriyor ama süs olsun diye değil. Çocuk, ilk kez “küçük” olmadığı bir dünyaya davet ediliyor. Bir çocuk dergisi düşünün ki, çocuğu sadece geleceğin yurttaşı olarak değil, bugünün insanı olarak ciddiye alsın. Bu bir yayıncılık tercihi değil; bir insan anlayışıdır.

İşte işin acı yönü, Doğan Kardeş bugün yok. Ama yokluğu da bir şey anlatıyor. Bugün çocuklara hitap eden çoğu şey, daha renkli, daha hızlı, daha gürültülü, ama daha az saygılı. Doğan Kardeş’in farkı şuydu: Çocuğa bir şey satmıyordu. Onu insan yerine koyuyordu. Belki de bu yüzden bugün mümkün değil. Çünkü böyle dergiler, piyasa koşullarında değil, vicdan koşullarında çıkar. Bazı dergiler kapanmaz. Sadece, bir kuşağın hafızasında yaşamaya devam eder.

ÇOCUKLUĞUMUZDA, HANGİMİZ SEVEREK OKUMADIK Kİ?

• DOĞAN, SANKİ KENDİ KARDEŞİMİZDİ.