PLATON’UN GEMİSİ

Platon, demokrasiye güvenmez. Güvenmediği, yanlış ve liyakatsiz ellere geçmiş demokrasidir. Çünkü sınırsız özgürlük vadeden demokrasi her türlü istismara açıktır.

Platon, demokrasiye güvenmez. Güvenmediği, yanlış ve liyakatsiz ellere geçmiş demokrasidir. Çünkü sınırsız özgürlük vadeden  demokrasi her türlü istismara açıktır.

Ona göre devlet bir gemiye benzer. Geminin sahibi güçlüdür fakat denizcilik bilgisi yoktur. Tayfalar ise kaptanlık konusunda yetersizdir ama hepsi dümeni ele geçirmek ister. Aralarında tartışır, birbirlerini kandırır, hatta gerektiğinde zor kullanırlar. İçlerinden en çok bağıran dümeninin sahibi olur  

Oysa gemide gerçekten denizcilik bilgisine sahip biri vardır. Ama o yıldızları, rüzgârı, rotayı anlamaya çalışırken, diğerleri onu hayalcilikle suçlar. Sonuçta geminin yönetimi, bilgisiz ama   iktidarı en çok isteyenlerin eline geçer.

Burada, gemi devleti, tayfalar halkı ve siyasetçileri, gerçek kaptan ise filozofu simgeler.

Platon’a göre demokrasi, yönetme bilgisi olmayan kişilerin çoğunluk iradesiyle iktidarı belirlediği bir sistemdir. Burada temel sorun, siyasal kararların bilgiye değil, kanaate dayanmasıdır. Çoğunluk, doğru olanı değil, kendisine hoş geleni tercih edebilir. Düzenbazlık gerçeğin önüne geçebilir.

İşte bu tehlikelidir çünkü yönetim, sıradan bir iş değil, uzmanlık gerektiren bir faaliyettir. Nasıl ki, bir hastayı iyileştirmek için doktora, bir gemiyi yönlendirmek için kaptana ihtiyaç varsa, devleti yönetmek için de “iyinin bilgisine” sahip birine ihtiyaç vardır.

Burada temel soru şu: Yönetme hakkı bilgiye mi, yoksa çoğunluk iradesine mi dayanmalıdır?

Platon’a göre siyaset bir teknik ve bir bilgelik alanıdır. Çoğunluğun tercihi, gerçeği garanti etmez. Bu nedenle demokratik düzen, kolayca demagogların etkisine açık hâle gelebilir. Sadece konuşan ama gerçeği bilmeyen kişiler, halkın desteğini alarak yönetime gelebilir. Bilgisiz kişiler iktidarı ele geçirirse devlet otoriter bir yapıya dönüşür.  

Gemi benzetmesi, Platon’un demokrasiye duyduğu güvensizliğin bir ifadesidir. Ona göre mesele yalnızca yönetim biçimi değil, yönetimin ele geçirdiği güçlerdir. Devletin dümeni, arzulara ve kanaatlere değil, bilgiye ve bilgeliğe teslim edilmelidir.

Platon’un korkusu gücün yanlış kullanılmasından doğacak kaostur. Bunu önleyecek olan da, kurumlar, hukuk ve denge–denetim mekanizmalarının adil kullanılmasıdır. Bir başka ifadeyle belki de mesele “demokrasi mi filozof yönetimi mi,” değil, bilgiyi demokratik sistem içinde nasıl koruyacağımızdır.

Buradaki düşüncelerin hepsine katılıyor muyum? Hayır. Ama çabam Platon eleştirisi değil, Platon’un devlet anlayışını anlayabildiğim kadarıyla anlatmaya çalışmak.

  • ANLAYANLAR KENDİ YORUMLARINI YAPARLARSA MUTLU OLURUM.

 


İfral TURGUT

22.02.2026 22:22:00

YAZARLAR


ADANA’DA SON DURUM

Aydın SİHAY Yazdı / BİR KİLO KUŞBAŞI, BİR KİLO DA KIYMA

VALİLİK, MAHKEMEYE KARALAR’IN DURUMUNU SORDU

“BİLİMDEN VE MÜHENDİSLİKTEN ÖDÜN VERMEYİN”

VALİ YAVUZ’DAN EĞİTİM DEĞERLENDİRME TOPLANTI

Vahit ŞAHİN Yazdı / HAKİMİYET-İ MİLLİYE- ULUS COM - İSMAİL BAŞKAN

PORTAKAL ÇİÇEĞİ KARNAVALI TARİHİ AÇIKLANDI

Düzgün COŞKUN Yazdı/ ÇGC'DE ATATÜRK POSTERLİ DEVİR-TESLİM TÖRENİN ARDINDAN

TATARLI HÖYÜK KAZASINA MODEL PROJE STATÜSÜ

DEMİRSPOR’DA 3 İSME GÖZALTI

TURHAN SELÇUK SANAT OKULU’NDA TİYATRO KURSU

''SUÇ NEREDE? SUSMAYACAĞIZ''

"ALİCAN ULUDAĞ SERBEST BIRAKILMALIDIR”

CHP’Lİ BULUT’TAN ÇGC ZİYARETİ

"BASIN VE MESLEK ODALARI ŞEHRİMİZİN ORTAK AKLIDIR"

BASIN KARTLARI RESMİ KİMLİK OLACAK

39 ÜRÜNÜN 32’SİNDE FİYAT ARTIŞI, 7’SİNDE DÜŞÜŞ