Sezar’ı, Brütüs’ü, Sezar suikastını bilmeyen yoktur. Belki bazılarımız Servilia’yı ilk defa duyuyor olabilir. Olayların biraz arkasına bakarak ve kişilerin özelliklerini hatırlatarak, acaba günümüzle ilgili bazı çağrışımlar yaptırabilir miyim diye düşünüyorum.

Servilia, Roma aristokrasisinin en güçlü ve etkili bir kadınlarından biridir. Son derece güzel ve çekici bir kadındır. Yaşlı kocası ölmüş, dul kalmıştır. Bir oğlu vardır: Brütüs. Sezar’ın sevgilisidir. Bu ilişki bütün Roma tarafından bilinmekte ama onaylanmamaktadır. Oğlunu Sezar’ın yanına verir. Sezar’ın Brütüs’e gösterdiği olağanüstü hoşgörü ve onu yüksek makamlara getirmesi de kimsenin gözünden kaçmaz. 

Ancak Brütüs geldiği her makamı hak eden iyi yetişmiş ve Roma Cumhuriyeti’ni krallıktan kurtaranların soyundan gelen bir gençtir. Erdemi siyasetin üstünde gören bir zihniyete sahiptir. Sezar’ın giderek mutlak güç sahibi olması, senatoyu etkisizleştirmesi ve fiilen her şeyi kendisi yapan bir tek adama dönüşmesi, Brütüs’te derin bir rahatsızlık yaratır. Brütüs ikilem içindedir: Kendisine iyilik etmiş bir lidere mi, yoksa Cumhuriyet idealine mi  sadakat?

Rahatsız olan sadece Brütüs değildir. Diğer senatörlerle yapılan uzun görüşmelerden sonra karar verilir: Cumhuriyet, Sezar’dan kurtarılmalıdır. Bunun yolu da Sezar’ı ortadan kaldırmaktır. Ve suikast planlanır. İspat edilemese de suikastı teşvik eden ve planlayanların arasında, Servilia da vardır. Çünkü Servilia Sezar’ın tek sevgilisi değildir. Sezar’ın Servilia dışında bir çok sevgilisi daha vardır.

Sezar Senatoda öldürülür ama Brütüs ve diğer senatörler, çok kısa bir zamanda, Sezar’ı öldürerek Roma’yı eski düzenine döndüremeyeceklerini görürler. Çünkü tek sorun Sezar değildir; Roma artık değişmiş, düzenden beslenen bir topluluk oluşmuştur. Sezar’ın ölümü, Cumhuriyet’i diriltmez; aksine yeni ve daha sert bir iktidar mücadelesini başlatır.

Sezar’ın mirasçıları Antonius ve Octavianus iktidara gelir. İlk işeri de Brütüs’ü yok etmektir. Bun anlayan Brütüs lejyonuyla birlikte kaçar. Cumhuriyet ideali uğruna savaşmaya devam edecektir. Ne var ki, büyük bir orduyla savaşmak zorundadır ve savaşı kaybeder. Bu sadece bir askeri yenilgi değildir, ayrıca ahlaki ve düşünsel bir yenilgidir. Brütüs Sezar’ı öldürmekle, onun temsil ettiği düzeni yok edememiştir. Çünkü sistemden beslenenler sistemi kontrol ettiği sürece, sistemi değiştirmek zordur. “Erdem, meğer bir kelimeden ibaretmiş,” der kendi kendine.

Brütüs yine bir ikilemim içindedir: Ya yaşayıp, yanlış olduğunu gördüğü bir dünyaya uyum sağlayacak, ya da hayatı, anlamını yitirdiği yerde terk edecektir. Esir düşmek, alay edilmek, bir zafer töreninde teşhir edilmek, Brütüs’ün gözünde yalnızca bedenin değil, ruhun da teslim olmasıdır. Zamanın Roma felsefesine göre “onur hayattan değerlidir.” Ve  intihar eder.

Brütüs’ün ölümü bir ihanetten çok, fazla saf bir inancın bedelidir. Sezar Rubicon’u geçerek kazandı çünkü zamanı doğru okudu. Brütüs kaybetti çünkü zamanı ahlakla durdurabileceğini sandı.

Belki de buradan çıkarmamız gereken asıl ders şudur: İlkeler olmadan güç yozlaşır; ama gerçekliği hesaba katmayan ilkeler de insanı ölüme götürür.

• NE DERSİNİZ?
•  
•