2025 yılının önemli bir anlamı var; öyle yalan/ yanlış algı olsun diye söylenenin dışında bir önemi… “Bizim yılımız” tutmadı, “emekliler yılı” yanından geçmedi; böyle bir şey değil! İnsanların yönlerini, bakışlarını, duruşlarını, tavırlarını, tutumlarını değiştiren “para” değil mi? Toplumda “kelaynak kuşları” gibi dolaşan “istisna” olanları dışarıda tutuyorum! Bildiklerim var çünkü! Aramızda “benim parayla işim olmaz, doyacağımı/ kullanacağımı/ barınacağımı verin yeter” diyen de var; unutmayın! Bunların sayısı az olması nedeniyle birçok yerde “adam” sayılmazlar, çoklarının gözünde “kalabalık” olmaktan öteye gidemezler!

Toplumun “parayla biçimlenen” katmanı için önemli bir yıl 2025 yılının ilk günü, çünkü “bugün” Türk Lirasından altı sıfır atılışının yirminci yılı… “Yeni yıl” demeyeceğim/ “yeni yıldan” önce TL’nin YTL olduğu gününüz kutlu olsun; nasıl geçti yirmi yıl, altı sıfır atılmasının ardından emek/ işgücü/ insan değer kazandı mı, ülke ekonomisi büyüdü mü, alım gücü arttı mı? Bu soruları yirmiüç yıldır ülkeyi yöneten “iktidara” soruyorum…

***

2005 yılının ilk günü, bir gün öncesinde “bir milyon lira” iken “bir YTL” oluvermişti! Milyonlarla konuşulan dolar, euro ederlerini yenilemiş; bir dolar 1.34 YTL, bir Euro 1,81 YTL olmuştu! Düşünsenize, elinizde beş YTL’niz varsa 3,72 dolarınız ya da 2,74 euronuz var demekti… 

Şunu da belirtmek gerek: altı sıfır atılışının beşinci yılında ikiyüz liralık banknotlar kullanıma sunuldu. Aradan beş yıl geçmiş, bir dolar 1,53 bandında yer alıyor; marketlerde, pazarlarda ürünlerin ederleri yerinde sayıyor… Yurttaşın, emekçinin, üreticinin yüzü güldüğünce sanayici patron sevinmiyor, dövizin yerinde saymasını “az kazanç” sayıyor; olsun! Ayrıca kullanıma sunulan 200 lira yüzotuz dolara denk; harca harca bitmez!

***

Aradan yirmi yıl geçti! O yıl doğanlar şimdi yaşamın içinde! Bol sıfırlı ulusal parayı belgesellerde izleyecekler, kitaplarda okuyacaklar da; bugün bile “algı” olsun diye, “abartı” rakamlarını kullanarak tehlikeli buldukları x/ y kuşağının aklını karışanlar da var! Onda da çoğu zaman yanılıyorlar biliyor musunuz? işlerine geldiğinde altı sıfırın “üçünü”, gelmediğinde “altısını” kullanarak tam bir “rakam” kargaşasına neden olduklarını düşünemiyor olmalılar! “Algı” dedim ya!

Sonra nasıl oldu? “Birlikte yürüdük biz bu yollarda” şarkısı son buldu, ülke bambaşka bir “dinamikle/ sistemle/ rejimle” karşı karşıya kaldı, emeklinin/ çalışanın alım güçleri törpülendi, “tek sese” kulak verildi, “uçuracağız” denilen enflasyonun kanatları yerinden kalkmadı, yüzotuz dolarlık ikiyüz liralık banknotlar yedi dolar bile etmez oldu!

***

Yeni bir yılınızı kutlayamayacağıma/ kutlarsam linçle karşılaşacağıma “YTL’nin yirminci yılı kutlu olsun” demek daha dikensiz/ daha suçsuz nasıl olsa, nasıl olsa yeni yıl kutlamalarında “Türklerin Tarihi” yoksanmış! Bir takvim yılı değişirken “yeni yıl” olarak düşünmek neden zorsa… Hani kutlamalara, ağaç süslemelere kızanlar var ya, bir kez olsun “parayla ölçülen yaşam bizden değil” deseler, bir kez olsun “çalan/ soyan/ taciz eden/ cana kıyan/ haktan kaçan bizden değil” deseler… Hiç demediler ki!

Anlayacaklara sözüm olsun; aç kaldınız, susuz kaldınız, yoklukta direndiniz bugüne geldiniz ya… Kutlu olsun yeni yılınız! Önünüzdeki yollarınızda güller açsın, kokusu sarsın evreni umuttan, yaşam sizde olsun… 311224