Simgeselliği severim. Söylemek istediğini insanın gözüne sokar gibi söylemez, size sezdirmeye çalışır. Sezebildiğiniz kadar. Ahmet Haşim bir sembolist şair olarak, şiir hakkındaki simgeselliği şöyle anlatır: “Şiiri mana için deşmek, bülbülü eti için öldürmek gibidir. Şiir peygamberlerin sözleri gibi tefsire müsait olmalıdır.”
Şeyh Sadi-i Şirazi, Fars edebiyatının en büyük şair, mutasavvıf ve İslam âlimlerinden biri. Özellikle ahlak ve tasavvuf konulu eserleriyle tanınır. Şiraz’da doğan, hayatını ilim, seyahat ve hikmetle geçiren Sadi, "Gülistan" ve "Bostan" gibi eserleriyle insanlara erdemi, cömertliği ve adaleti öğütlemiştir. Onun birleştirilmiş bir kitabından bahsetmek istiyorum.
Bostan: Manzum bir eser. Sadî bu kitapta idealize ettiği dünyanın nasıl olması gerektiğini anlatıyor. Bir çok dile çevrilmiş.
Gülistan: Fars edebiyatının şaheserlerinden biri. Sadî’nin mensur eserlerinden. İçinde nazımla anlatılmış bazı hikayeler de var.
İkisi de bağımsız eser olmasına rağmen, sonrada birleştirildi ve tek kitap halinde, “Bostan ve Gülistan” adıyla basıldı. Bendeki birleştirilmiş kitap. Tavsiye ederim.
Mesela, Gülistan’ın içinde, bizi şaşırtan, çok kafa yorduğumuz halde cevap bulamadığımız soruların tek bir cümleyle izahı: “Hükümdar yol vermezse eşkıya kervan basamaz.”
Bence yeteri kadar açık ama arkasından gelecek sorulara ne diyeceğiz?
Sadi bir de yöntem öneriyor: “Yılanı düşman eli ile öldür. Yılan yenerse düşmandan, düşman yenerse yılandan kurtulursun.” (Bana göre çok ahlaki bir yöntem değil.)
21 yüzyılda Pragmatist Felsefe kendi yöntemini geliştirdi: Galip geleni de sen öldür ki, ortada delil kalmasın.
İKAZ
Bazı filmlerin başında şöyle bir not vardır. “Bu filmde geçen olay, kişi ve kuruluşların tamamı hayalidir, gerçekle ilgisi yoktur.” Benim söylediklerim de hiçbir kişi ve kuruluşu kastetmiyor ama düşünmeye de değer.
SİZ NE ANLARSINIZ, BİLEMEM.